Bebeklerde Kalça Çıkığı Nedir, Neden Olur, Belirtileri, Risk Faktörleri, Teşhisi ve Tedavisi

Bebeklerde Kalça Çıkığı Nedir?

Kalça displazisi ya da halk arasında bilinen adıyla kalça çıkığı bebeklerde ve küçük çocuklarda kalça ekleminin düzgün sıralanmaması sonucu görülen gelişim bozukluğudur. Uyluk kemiğiyle kalça kemiğinin birleştiği ve femur adı verilen kısım yuvarlak şekilde bir yapıdır ve kalça kemiği yuvasına oturarak eklem oluşturur. Yuvarlak yapısından dolayı top ve soket ismi verilen kalça kemiği gelişimsel displazi durumunda eklemin yerine oturmaması durumunda kalça kemiğinin gevşek kalarak çıkık oluşturmasıdır.

Femur başının yerine oturmadığından dolayı yanlış pozisyon alması sonucu kalça çıkığına neden olur. Yeni doğan bebeklerde kalça çıkığı en sık görülen kas ve iskelet sorunlarından biridir. Erken tanısının yapılması ve erken tedaviye başlanması bebeklerde ve çocuklarda normal gelişimin olması için oldukça önem taşır. Tedavinin geç başlanması ya da geç tanı konulmuş çocuklar kalça çıkığı sorununun izlerini bir ömür taşımak zorunda kaldıkları gibi bir ömür kalça problemleriyle de karşı karşıya kalırlar.
 

Bebeklerde Gelişimsel Kalça Çıkığı Nedir?

Gelişimsel kalça çıkığı, bebeklerde gelişim problemlerinden kaynaklanan sorundur. Kalça kemiğinin oturması gereken yuvarlağa yerleşmemesi sonucu gelişimsel kalça çıkıklığına neden olur. Anne karnında fetal dönemde gelişim sırasında kalça ekleminin anormal gelişimi nedeniyle bebeğin kalçasında bulunan top ve soket eklem yerinin başı olan femur kısmında yerinden kayma ya da femurun yerinden çıkması nedeniyle meydana gelir.
 

Bebeklerde Kalça Çıkığı Neden Olur?

Anne karnında bebeğin fetal gelişimde görülen kalça çıkıklığına neyin neden olduğu tam olarak bilinmemektedir. Bazı etkenlerin kalça çıkıklığına neden olabileceği düşünülmektedir. Bunlardan birisi bebeğin içinde bulunduğu amniyon sıvısının yetersiz oluşudur. Ayrıca doğum esnasında bebeğin ters gelmesi de doğum sırasında görülen kalça çıkıklıkları arasındadır.


İlk gebelik sırasında rahmin genişlemek için yaptığı kasılmaların tam gerçekleşmemesi ve rahmin fazla genişleyememesi yüzünden de bebekte kalça çıkıklığı oluşabileceği düşünülmektedir.  Rahmin geniş olmamasına bağlı yaşanan kalça çıkıklıkları sıklıkla görülen durumdur.

Kalça çıkığı nedeniyle bebeklerde oturma, emekleme ve yürüme gecikir. Yürümeye başladıklarında ise iki bacak arasında simetri olmadığından dolayı çıkıklığın olduğu tarafa doğru eğilimle yürümek zorunda kalır. Bazı bebeklerde kalça çıkıklığı fazla eğim gösterirse bebek diğer bacağını sürükleyerek yürümek zorunda kalabilir.
 

Bebeklerde Kalça Çıkığı Belirtileri Nelerdir?

Bebeklik döneminde bebeğin fiziksel görünümünde kalça çıkıklığı belirtileri fark edilemeyebilir. Erken tanı konulabilmesi için erken fark edilmesi oldukça önemlidir. Kalça çıkıklığı nedeniyle bebeklerde bazı belirtiler gözlemlenebilir:
 

• Her iki bacağın farklı uzunlukta olması
• Kalça eklemlerinde hareket kısıtlılığı
• Bacakların dışa doğru eğik olması
• Her iki bacakta farklı deri katlanmaları
• Bacaklarda asimetrik görüntü
• Motor becerilerinin geç gelişmesi
• Geç oturmaya başlama
• Emeklemede sorun
• Yürümede gecikme
• Yürürken aksama
• Topallama
• Düz duramama

Bebeklerde Kalça Çıkığı Risk Faktörleri

Kız çocuklarında erkek çocuklarına nazaran daha fazla görülen kalça çıkıklığı düzenli kontrollerinin yapılması açısı açısından her iki cinsiyetteki bebek için risk konumundadır. Displazi yani kalça çıkıklığı için diğer risk faktörleri şöyledir:
 

• İlk hamilelikten doğan bebekler
• İkiz ve daha fazla gebelik
• Doğumda bebeğin ters gelmesi (makat doğum)
• Ailede kalça çıkıklığı öyküsü
• Anne karnında amniyon sıvının yetersizliği
• Sıkı kundak yapılması

 

Bebeklerde Kalça Çıkığı Teşhisi

Eskiden bebeklerin hastane ortamında doğsalar dahi bu kadar geniş taramalar yapılamamaktaydı. Ancak son dönemde bebekler doğumdan sonra artık hastanede tarama ve bazı kan tetikleri yapıldıktan sonra taburcu edilmektedirler. Yeni doğan muayenesi sırasında yapılan taramalarda bebekte kalça çıkıklığının olup olmadığının araştırılması yeni doğan tetikleri arasındadır.

İlk kalça çıkıklığı taraması doğumdan 72 saat içinde alınmaktadır daha sonraki dönemde ise bebek 6 ya da 8 haftalık olduğunda ikinci tarama yapılmaktadır. Bebek bir yaşına gelene kadar rutin muayeneleri sırasında kalça çıkıklığı taraması devam eder ve olası durumda kalça çıkıklığı teşhisi konulabilir.

Kalça çıkıklığı teşhisi için yapılan taramalar genelde fiziki muayene şeklindedir. Muayene sırasında doktor bebeğin fiziksel aksaklığını gözlemleyebilir. Fiziksel muayene sırasında bebeğin eklem yerleri kontrol edilerek gözlemlenir. Bebek üç aylık olduktan sonra kemiğin yana doğru hareketinde sınırlılık ve kalça çıkığına dair bulgular daha net görülebilir.

İki bacağın birbiri ile farkı uzunlukta olması, bacağın bir tarafında deri kıvrımlarının daha fazla olması gibi durumlar bebek büyüdükçe daha belirginleşmeye başlar. Kalça çıkıklığının teşhisinin net konulabilmesi için görüntüleme testi istenir. Üç aydan küçük bebeklere kalça ultrasonu yapılarak tanı ortaya konurken üç aydan büyük bebeklere kalça grafisi yapılmaktadır.
 

Hangi Durumlarda Kalça Kemiği Taraması İstenir?

 

• Kalça eklem kemiğinin gevşek olması
• Ailede kalça çıkıklığı öyküsü
• Bebeğin makattan doğması
• İkiz ya da üçüz bebek doğumlarda
• Erken doğan bebeklerde

Bebeklerde Kalça Çıkığı Kalça Ultrasonu Değerleri (Bebeklerde Kalça Çıkığı Testi)

1980 yılından beri bebeklerde kalça çıkıklığı ultrasonla görüntüleme yapılarak teşhis edilebilmektedir. Ultrason görüntüleme sırasında kalça ekleminin değerlendirilmesi, femur başının kalça kemiğinde aldığı pozisyon gibi durumları görmek mümkündür. Ultrasonografi dışında klinik ve radyografik incelemelerle erken tanı ve tedavinin tespit edilmesi mümkündür. En yaygın kullanılan tanı yöntemi ultrason görüntüleme tekniğidir.
 

Bebeklerde Kalça Çıkığı Tedavisi

Erken dönemde tanısı ve teşhisi konulan kalça çıkıklıkları ameliyat gerektirmemektedir. Bebeğin ilk 6 ayında fark edilirse atel ve bazı tedavi önemleriyle çıkıklık düzeltilebilmektedir. Bebek 6 aylıktan daha büyükse bu durumda bebeğe anestezi yapılarak cerrahi müdahale gerçekleştirilir.

Cerrahi müdahale sırasında çıkık femur başı yerine yerleştirilir ve sonrasında alçı uygulaması yapılır. Ameliyat sonrası ve alçı sonrası bebek takibe alınır. Ameliyattan ve alçıdan sonra olası aksaklıklara müdahale edilir. Bebeğin ilk altı aylık dönemden önce kalça çıkıklığının fark edilmesi ve tedavisinin yapılması durumunda %100 başarı elde edilebilmektedir.
 

Bebeklerde Kalça Çıkığı Alçı Tedavisi

Ameliyat gereken bebeklere atel uygulaması yapılır. Atel uygulaması sayesinde kalça kemiği sabit biçimde tutulur ve kalça kemiğinin normal gelişimi sağlanır. Atelin konumlandırılması ve ayarlanması doktor tarafından yapılmaktadır.
Bebeğe atel takıldıktan sonra bakımının nasıl yapılması gerektiği talimatı da doktor tarafından verilmektedir.

Bazı durumlarda bebeğin ilk 6 aylık dönemde olmasına ve atel uygulanmasına rağmen tedaviden cevap alınmazsa bu durumda ekleme cerrahi müdahale yapılması gerekir. Redüksiyon olarak adlandırılan bu işlem femurun kalça soketine yerleştirilmesi işlemidir. Redüksiyon uygulaması yapıldıktan sonra alçı yapılarak kalça kemiği sabitlenir.

Yaklaşık 6 hafta alçı süresi beklenilmelidir. 6 haftadan sonra bebeğin alçısı alınır. Eklemin düzelip düzelmediği kontrol edilir. Kontrol sırasında bebeğe tekrar genel anestezi uygulanmaktadır. Bazı durumlarda bebeğin bir 6 hafta daha alçıda kalması gerekebilir.