Çocuk Kardiyolojisi Nedir, Doğumsal Kalp Hastalıkları Belirtisi Nelerdir?

Çocuk Kardiyolojisi Nedir?

Çocuk kardiyolojisi, bebeğin fetüs döneminden başlayarak 18 yaşına gelene kadar kalp hastalıklarının tanı ve tedavisi ile ilgilenen daldır. Kardiyoloji, kalp ve kalp damarları hastalıklarından dolayı ortaya çıkan hastalıkların teşhisi, tedavisi ve takibinin yapıldığı tıp alanıdır.

Kalp ve kalp damar hastalıkları konusunda eğitim almış doktorlara ise kardiyolog denilmektedir. Kalbin kendisinden ve damarlardan kaynaklanan alanla ilgilendiği gibi çeşitli hastalıkların kalbi etkilemesi sonucu ortaya çıkan kalp hastalıkları da kardiyolojinin alanına girmektedir.

Kardiyoloji, kalp ve kalbin kan dolaştırdığı damarların oluşturduğu hastalıkların tümüyle ilgilenmektedir. Kalbin kanı ilettiği damarlarda daralma, genişleme, sertleşme ve tıkanıklık nedeniyle farklı hastalıklara neden olmaktadır.

Genellikle genetik faktörler nedeniyle ortaya çıkan kalp ve damar hastalıkları ailesel alışkanlık faktörleri aradan kaldırıldığında risk olmaktan çıkarlar. Dolaşım sistemi, kanın bütün vücuda pompalanmasıdır. Kalp tarafından pompalanan kan bütün vücudu dolaşır ve böylece baştan ayaklara kadar bütün vücut hücreleri için gerekli kan ulaştırılarak hayatın devamı sağlanır.

Kan içinde bulunan oksijeni hücrelere iletirken aynı zamanda karbondioksit ve atık maddeleri de dışarı atar. Kanın dolaştığı herhangi bir yerde dolaşım bozukluğu olduğu takdirde, nerede bozukluk varsa o bölgeye ait hastalıklar ve sorunlar açığa çıkmaya başlar.

Genetik faktörlerin dışında obezite, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, sigara, hareketsiz yaşam, alkol, stres ve şeker hastalığı kalp ve damar hastalıkları için risk gruplarıdır. Genetik olarak kişinin kalp ve damar hastalıklarına yatkınlığı söz konusu ise ve bu kişi ayrıca sigara kullanıyorsa bu durumda kalp krizi geçirme riski %80’dir.

Kalp ve damar hastalıkları birçok nedene dayalı olarak ortaya çıkabilir ve soluduğumuz havadan, besinlerden, stresten ve yaşam biçiminden kaynaklanan kardiyolojik hastalıklara neden olabilir. Çünkü kalp ve damar sistemi tepeden tırnağa kadar binlerce damar ağından oluşan sistemin adıdır. Kardiyoloji ise bu sistemin tümü nedeniyle ortaya çıkan hastalıların teşhis ve tedavisiyle ilgilenen alanın adıdır.
 

Doğumsal Kalp Hastalıkları

İnsan vücudunda ilk tamamlanan organ olan kalp, yaklaşık ilk iki ayda şeklini alır. İki aylık bebeğin kalbi 4 kapaklı ve dört odacıklı organ haline gelir. Anne karnında gelişim aşamasında olan fetüsün anomali durumunda kalbin gelişiminde bazı aksaklıklar meydana gelir ve her bin bebekten yaklaşık 9’u kalp hastalığı ile doğar.



Bu bebeklerden bazıları büyüdükçe sorunlar kendiliğinden geçerken bazı bebeklere cerrahi müdahale gerekebilmektedir. Doğumsal kalp hastalıklarının bebeklerin anne karnında kalp gelişimlerindeki bozukluğa neyin neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir.

Genetik faktörlerin ve çevresel koşulların etkili olduğu düşünülmektedir. Doğumsal kalp hastalıkları anne karnındayken de fark edilebilir ancak genelde ilk bir yıl içinde bebeğin kontrolleri sırasında fark edilir.
 

Doğumsal Kalp Hastalıkları Belirtisi Nelerdir?

Kalp, bebek anne karnında oluşmaya başlarken ilk harekete geçen organdır ve bebeğin kalp atışları 6 haftalık hamilelikten sonra duyulmaya başlar. Kalp önce iki odacıklı tüp şeklinde belirir. Bebeğin kalbi 7 haftalık hamilelikten sonra kan pompalamaya başlar ve bir ömür devam eder. Doğumsal kalp hastalıkları belirtisi şöyledir:
 

• Ciltte ve dudaklarda morarma
• Sık nefes alıp verme
• Hırıltılı nefes
• Horlama
• Kalpte üfürüm duyulması
• Sık geçirilen solunum yolu enfeksiyonları
• Baş dönmesi
• Bayılma
• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı
• Gelişim geriliği

 

Üfürüm Nedir?

Mavi bebek ya da siyanotik kalp hastalığı olarak da bilinen fallot tetralojisi kalbin yapısında kusurlardan dolayı oksijenin vücuda yeterli miktarda iletilememesine neden olur. Fallot tetralojisi olarak doğan çocuklar kanın vücutlarına yeterli derece pompalanmaması sonucu mavi renge benzer bir cilt ile doğarlar.



Bazı çocuklarda doğum anından itibaren tespit edilebildiği gibi bazen ileri yaşlara kadar fark edilmeyebilirler. Erken tanısının yapıldığı durumlarda uygun cerrahi tedavi, ilaç tedavi ve egzersiz kısıtlamaları ile hastalık kontrol altına alınabilmektedir.

Kan dolaşım sistemi, kanın kalp tarafından bütün vücuda pompalanmasıdır. Kalp tarafından pompalanan kan bütün vücudu dolaşır ve böylece baştan ayaklara kadar bütün vücut hücreleri için gerekli kan ulaştırılarak hayatın devamı sağlanır.

Kan içinde bulunan oksijeni hücrelere iletirken aynı zamanda karbondioksit ve atık maddeleri de dışarı atar. Kanın dolaştığı herhangi bir yerde dolaşım bozukluğu olduğu takdirde, nerede bozukluk varsa o bölgeye ait hastalıklar ve sorunlar açığa çıkmaya başlar.

Fallot tetralojisi belirtileri hastanın kalbindeki deliğin büyüklüğü, ana atar damarın yer değiştirmesi, akciğer damarındaki darlığın boyutuna göre değişmektedir. Başlıca bulgu ve belirtiler şöyledir:
 

• Kalbin ve akciğerin görevini yapamaması sonucu cildin mavi renk alması
• Egzersiz sırasında nefes darlığı, hızlı nefes alıp vermek
• Dudaklarda, el ve ayak tırnaklarında morarma
• Oyun sırasında çabuk yorulma
• Yetersiz büyüme
• Kilo alamama
• Bilinç kaybı
• Huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Kalpte üfürüm

 

Perikardiyal Efüzyon Nedir?

Perikardiyum, çift tabaka halinde olan, kalp ve büyük damarları saran tabakaya denilmektedir. Bu tabakada meydana gelen fazla sıvı birikimine perikardiyal efüzyon adı verilmektedir. Çeşitli nedenlerle perikard boşlukta sıvı birikmesi olarak tanımlanan perikardiyal efüzyon, perikardi içinde basıncı artırarak kalp dolumunu engelleyerek hemodinamik bozukluğa neden olur ve kalp tamponadına yol açar.



Kalp tamponadı olmadığı durumlarda perikardiyal efüzyon belirtileri genelde azdır. Ağır seyreden vakalarda ise ödem, bitkinlik, göğüs ağrısı, göğüs kafesinde dolgunluk hissi, dolaşım bozukluğu ve şok görülmesi olasıdır. Kalp üç tabakadan oluşan bir yapıya sahiptir ve en içte bir tabaka, ortada kas tabakası ve dışta ise zar tabakası bulunmaktadır.

Zar tabaka ile kalbin yüzeyi arasında gözle görülmeyecek kadar ince bir tabakadır. Zar arasında kalbin hareketini ve esnekliğini sağlayan az miktarda sıvı bulunmaktadır. Bazı durumlarda bu sıvı miktarında artış görülür ve perikardiyal efüzyona neden olur. Zar arasında bulunan sıvı azaldığında bu durum kalp zarının yüzeyinin bozulmasına, kayganlığının azalmasına ve kalbin kasılıp gevşediği sırada sürtünme sesi çıkarmasına neden olur.

Sıvının arttığı durumlarda zar genişleyerek gerginleşir. Zarı belli bir miktara kadar dışa doğru sıvı artışından dolayı genişleyebilir. Dışarı doğru genişleme için yer bulamadığında ise bu sefer içe doğru genişleyerek kalbe baskı yapmaya başlar. Kan kendine baskı yapan sıvı baloncuk içinde küçülmeye ve dolayısıyla kan akışını yapamaz hale gelir.

Kalbin baskı sonucu kan pompalama görevini yapamaması aynı zamanda kalbin daha fazla çalışmasına neden olarak hayati riske neden olur. Kalp zarı, kalbi göğüs kafesinin içinde sabit kalmasını sağlamaktadır ve olası enfeksiyonlara karşı korumaktadır. Bu yapının bozulması demek kalp ve dolayısıyla vücut sisteminde kan akışının bozulması anlamına gelmektedir.

Daha çok 16 yaş ile 25 yaş aralığında erkeklerde görülmektedir ve bazen hastaların çok az da olsa bir kısmı hastane içinde ölmektedir. Akut perikardit hastalarının %30’u ilk atak sonrası ikinci atağı genelde bir buçuk yıl içinde tekrar yaşayabilirler. Kalp zarında görülen sıvı artışı enfeksiyonlara bağlı ortaya çıkabildiği gibi HIV virüsü ve bağışıklık sistemi hastalıkları nedeniyle tümör oluşumları sonucu da ortaya çıkabilir.
 

Spor Yapan Çocukların Değerlendirilmesi

Ani kalp durması ölüm sebebi olarak birinci sırasında yer alır. Dünyada toplam 300, 400 bin kişi ani kalp durması yüzünden ölmektedir. Almanya da günde ortalama 300 kişi ani kalp krizleri yüzünden yaşamını yitirmektedir.

Öldürücü ritim bozukluğu sayılan ventrikül fibrilasyonu ve ventrikül taşikardinin uzun süreli seyri ile ortaya çıkar. Eğer ölümler saatler içinde oluşan şikayetler yüzünden ise veya dakikalar içerisinde hiç belirti göstermeden gerçekleşiyorsa yüksek olasılıkla aritmiye bağlı ölümlerdir ve pompalama yetersizliği yüzünden olan kalp kası hasarıdır.

Sebebi çoğunlukla ana kornerin ani tıkanmasından meydana gelir. Ölümlerin %19’u, 1-15 yaş aralığındaki çocuklarda görülür fakat sık karşılaşılmaz. Erkeklerde görülme olasılığı daha fazladır. Bu yüzden düzenli spor yapan çocukların çocuk kardiyoloğu tarafından kontrol edilmeleri gerekir.